Το κεφάλαιο (Le capital) - 2012

«Ολες οι ταινίες ξεκινούν καταρχάς από την όρεξη να μιλήσεις για κάτι. Γιατί κινηματογράφος είναι να διηγείσαι τον κόσμο με εικόνες. Κι εκείνο που μ' ενδιέφερε εμένα ήταν ο ρόλος του χρήματος μέσα στην ψυχολογία μας και πόσο μας αλλάζει. Το χρήμα είναι κάτι ουσιαστικό που εφηύραν οι άνθρωποι για να προχωράνε οι οικονομικές σχέσεις μεταξύ μας, αλλά συγχρόνως είναι ένα μέσο που αλλάζει βαθιά τους ανθρώπους. Και τα τελευταία 15-20 χρόνια η επίδρασή του είναι καθοριστική. Και βέβαια, πάντα υπάρχει μια αφορμή.
Παρουσίασα σε μια μικρή πόλη της Γαλλίας το 'Τσεκούρι' -εκεί που το είχαμε γυρίσει και όπου βρισκόταν το εργοστάσιο του χαρτιού- και ο δήμαρχος, άνθρωπος δεξιός, μας είπε πως «σήμερα δεν έχουμε καμία δύναμη να αλλάξουμε τίποτε παρά μόνο τα ονόματα των δρόμων μας, όλα τα άλλα τα αποφασίζει η οικονομία, όλα είναι στο χέρι της». Διάβασα κι ένα δοκίμιο ενός αντισυμβατικού τραπεζίτη, του Ζαν Περελεβάντ, και κατόπιν το 'Κεφάλαιο' του Στεφάν Οσμόν, και θέλησα να το κάνω ταινία. Μόνο που έδωσα ένα διαφορετικό τέλος. Την ταινία την ξεκίνησα πολύ πριν από την κρίση και πολλοί μου είπαν «γιατί δε δείχνεις τις συνέπειες και τη φτώχεια των ανθρώπων;». Γιατί νομίζω ότι αυτό που λέει το φιλμ αφορά πολύ περισσότερο την κρίση, είναι η αιτία και ο λόγος της και μια διάθεση ειρωνείας. Πίσω από την γοητεία ενός τραπεζίτη, τη μόρφωση και την καλλιέργειά του, κρύβεται μια σκοτεινή πλευρά, αυτή των επιχειρήσεων. Κι αυτό προσπάθησα να βρω και να διηγηθώ στην ταινία μου», σημειώνει ο Κώστας Γαβράς (Γιώτα Σωτηροπούλου Agelioforos.gr 3 Φεβρουαρίου 2013)

Ξεκίνησα με τα λόγια του σκηνοθέτη προκειμένου να αναφερθώ στη νέα ταινία του 'Το κεφάλαιο'. Συγκεκριμένα:
Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος μεγάλης τράπεζας της Γαλλίας, λόγω ασθενείας, αποσύρεται και στην θέση του προωθεί νεαρό φιλόδοξο στέλεχος, τον Marc Tourneuil. Θα βρεθεί στο επίκεντρο ραγδαίων εξελίξεων στον κόσμο του διεθνούς χρηματοτραπεζικού συστήματος. Παρ' όλο που είναι διδάκτορας στα Οικονομικά, θα βρεθεί και θα παλαίψει, θα επικρατήσει σε ένα κόσμο που ξεπερνάει όχι μόνο τα όρια των γνώσεών του, αλλά και της φαντασίας του. Σκληρός αγώνας, όχι για την επιβίωση αλλά για το μέγιστο του κέρδους, για το χρήμα το οποίο αυτός και οι άλλοι υπηρετούν. Θα επικρατήσει, σκληρότερος των σκληροτέρων. Θα βρεθεί σ' αυτόν τον κόσμο του χρήματος, εκεί που οι κανόνες αλλάζουν σύμφωνα με τους δείκτες του χρηματιστηρίου, εκεί που ο άνθρωπος γίνεται νούμερο στους ισολογισμούς των εταιριών και υπάρχει ή καταργείται ανάλογα με το ζητούμενο κέρδος.
Στο όνομα του κέρδους αθετούνται αρχές και συμφωνίες, ανταλλάσονται πληροφορίες, ακυρώνονται σχέσεις, απολύονται χιλιάδες, όμως με σοβαροφανή και τεκμηριωμένα επιχειρήματα. «Το χρήμα είναι εργαλείο», «Το χρήμα είναι θεός», «Το χρήμα σαπίζει τα πάντα» είναι μερικές από τις ατάκες των πρωταγωνιστών. «Συνεχίζουμε να τα παίρνουμε από τους φτωχούς και να τα δίνουμε στους πλούσιους», είναι η φράση με την οποία πέφτουν οι τίτλοι τέλους. 

Ο ίδιος ο Κώστας Γαβράς λέει: «Εχει γίνει η νέα μας θρησκεία που απομονώνει τους ανθρώπους. Ολα κρίνονται με και από το χρήμα. Βλέπει κανένας ότι οι βιομηχανίες που δουλεύουν καλύτερα είναι αυτές των πολυτελών ειδών. Γι' αυτούς που ασχολούνται με την οικονομία, όπως και για πολλούς πολιτικούς, οι καταστροφές αυτές είναι πάνω σε χαρτί, ονόματα πάνω σε χαρτιά. Πολλές φορές ούτε καν ονόματα, παρά μόνον αριθμοί και διαγράμματα και γραφήματα, με τα οποία αναλύουν πόσοι πρέπει να φύγουν από κάθε τμήμα αυτοί που κυβερνούν τις εταιρίες και τις τράπεζες και τα hedge funds. Εχουν θεοποιήσει το χρήμα τόσο πολύ, που σήμερα στα χρηματιστήρια το 40% - 45% των χρημάτων χρησιμοποιούνται για να κερδίσουν χρήματα και όχι για να παραγάγουν κάτι. »

Ο Κώστας Γαβράς μ' αυτή του τη ταινία απέδειξε για μία ακόμη φορά ότι μπορεί και κάνει αυτό που χαρακτηρίζεται 'πολιτικός κινηματογράφος'. Μπορεί και το κάνει καλά με τρόπο που δεν κουράζει, σχεδόν δεν καταλαβαίνεις ότι συμμετέχεις σε έναν προβληματισμό από τους πιό επίκαιρους και σημαντικότερους. Αδειάζει το 'σύστημα' με ευχάριστο, γρήγορο τρόπο, με τέμπο χωρίς 'κοιλιές', με μία δόση ειρωνείας. Οι χαρακτήρες του, μερικές στιγμές, αγγίζουν τα όρια της καρικατούρας. Ίσως γι αυτό επέλεξαν τον Gad Elmaleh που τον γνωρίσαμε ως κωμικό ηθοποιό. Δεν ξεφεύγεις από την μανιέρα σου, την υποκριτική, είναι αλήθεια. Ούτε αυτός ξέφυγε αλλά εκτιμώ ότι αυτό ήθελε ο Κώστας Γαβράς και η Marie France Michel, υπεύθυνη της διανομής ρόλων. 
Η ταινία δεν απέδωσε απλά τον κόσμο του χρήματος, ούτε τους μηχανισμούς, τις μεθόδους συσσώρευσής του. Αυτό το έκανε το βιβλίο του Stephane Osmont. Δεν ήταν μία απλή καταγραφή. Είδαμε και νιώσαμε την δύναμη αυτού του κόσμου, του χρηματοτραπεζικού. Το αποκαλυπτικό της ταινίας είναι ότι αυτό 'το θηρίο' έχει διαρκώς εντός του αντιπαλότητες, αναταράξεις, ανασυντάξεις, «τρώει τις σάρκες του». Όμως, παρ όλα αυτά, παραμένει αλώβητο και πανίσχυρο προς τα έξω, διαχειριστής του κόσμου μας, προς όφελος των συνιστόντων αυτού.
Μικρή παρατήρηση: άδικος ο Κώστας Γαβράς με τους γυναικείους χαρακτήρες του, σαν γυναίκα οφείλω να το αναφέρω. Η σύζυγος, το μοντέλο, η ικανή και τίμια υπάλληλος, η άνευ προσωπικότητας κόρη του τραπεζίτη. Συμπληρώνουμε το κάδρο και όποτε χρειάζεται μας χρησιμοποιούν. Θα πρόσθεται κάποιος βέβαια: «Μήπως έτσι δεν είναι; Ποιό το σφάλμα του σκηνοθέτη, λοιπόν;» Θα το συμπεριλάμβανα στη γενικώτερη απόπειρα ειρωνικής και περιπαιχτικής προσέγγισης των χαρακτἠρων.
Η ταινία, λόγω ίσως συγκυριών, παραμένει στην σκέψη και σε απασχολεί μέρες μετά την θέαση της.

Σκηνοθέτης            Κώστας Γαβράς
Σενάριο                 Karim Boukercha,Jean Claude Grumberg, Κώστας Γαβράς
Βιβλίο                   'Le Capital' του Stephane Osmont
Διανομή ρόλων       Marie France Michel
Φωτογραφία          Eric Gautier

Ηθοποιοί
Marc Tourneuil       Gad Elmaleh 
Ditmar Rigule         Gabriel Byrne 
Diane Tourneuil      Natacha Regnier 
Maud Baron            Celine Sallette 
Nassim                   Liya Kebed 

Δεν κρατιέμαι (Los amantes passajeros) - 2013

Δεν ξέρω αν είμαι so excited με την τελευταία ταινία του PA. Σε ένα αεροπλάνο από την Μαδρίτη για Μεξικό ταξιδεύουν αρκετοί αλλά η ταινία εστιάζει στους επιβάτες της first class, φαντάζομαι για λόγους διαχείρισης της υπόθεσης, λόγω αριθμού χαρακτήρων, στο προσωπικό και στους πιλότους. Μία βλάβη προκληθείσα εξ αμελείας των ως διάττοντες αστέρες εμφανιζόμενους Antonio Banderas και Penelope Cruz αναγκάζει προ του επικείμενου τέλους τους πρωταγωνιστές να φθάσουν στα άκρα. Η μη εφικτή κατ' αρχήν προσγείωση τους και η αναζήτηση διαθέσιμου, άδειου αεροδρομίου για την αναγκαστική αλλά όχι ακίνδυνη προσγείωση είναι η υπόθεση και η διάρκεια της ταινίας. Ο φόβος του θανάτου ελευθερώνει ταμπού, προκαλεί εκμυστηρεύσεις, συγκρούσεις και σεξ. Ένας διεφθαρμένος επιχειρηματίας, αλλά με 'κολάρο', μία 'τσατσά' πρώην μοντέλο, ένας πληρωμένος δολοφόνος, ένας ηθοποιός, δύο πιλότοι, μία μέντιουμ με ειδικότητα να εντοπίζει αίμα και πτώματα αλλά παρθένα, και τρία άτομα προσωπικό μπλέκουν τις ιστορίες τους και τις ζωές τους. Ο PA θέλει να 'μπλέκουν' στο τέλος και 'τα μπούτια τους'.
Μία ταινία με χιούμορ, καλή ηθοποιία, με πλάνα κοντινά, μακρινά, τέτοια που αφαιρούν την σοβαρότητα του θέματος, το καθιστούν καρικατούρα. Διάλογοι προκλητικοί, αθυρόστομοι, ανερυθρίαστοι, ξεκοιλιάζουν την απόκρυφη σκέψη μας.
Απελευθερώνει ο φόβος του θανάτου ή ο άνθρωπος πετυχημένος ή μη, άσχημος ή όμορφος, θρήσκιος ή όχι, όλα στο βωμό του αχαλίνωτου, ανεμπόδιστου σεξ τα θυσιάζει ή τα συνταιριάζει.
Είμαστε και καλοί και κακοί και άνδρες και γυναίκες. Εμπεριέχουμε το δισυπόστατο του φύλου μας. Ίσως η απειλή του τέλους αποκαλύπτει τον καλό εαυτό μας, την αγάπη προς τον πλησίον αλλά και το άλλο φύλο μας, την φιλήδονη υπόσταση μας. Ο PA υπερτονισμένα, περιττά στην υπερβολή τους, τα καταθέτει και μας καλεί να γελάσουμε με τους ηθοποιούς του, με τον εαυτό μας στην ουσία.
Κάποιος που δεν τον ξέρει, δεν ξέρει ότι ακροβατεί στο όριο του καθωσπρεπισμού και στο 'και γιατί όχι', θα θεωρήσει υπερβολική την θέση του, θα μιλήσει για βωμολοχίες, για προσβολή της ηθικής μας τάξης. Η διακωμώδηση δεν θα δώσει το συγχωροχάρτι.
Η γνώμη μου είναι ότι το παράκανε, σαν άτακτο παιδί. Με ουσίες ή όχι, δεν είναι δυνατόν εν μέσω μιας καταρρέουσας οικονομικά Ισπανίας, να μην υπάρχει άλλο στο μυαλό των ανθρώπων παρά η αμφισεξουαλικότητά τους και το κυνήγι της ηδονής. Ελάχιστη νύξη αποτελεί ο υποτιθέμενος εργολάβος επιχειρηματίας, κατασκευαστής του αεροδρομίου της Μαδρίτης, διαπλεκόμενος και πρωτοσέλιδο, ως οικονομικό σκάνδαλο, στις εφημερίδες, αλλά αμέτοχος στο παιχνίδι της ευχαρίστησης, της ηδονής. Το μερίδιο του ως συμμετοχή αλλά και ως τιμωρία το έλαβε μέσω της κόρης του που άφησε την πολυτέλεια του σπιτιου της, τη συντηρητικότητα και αυστηρότητα της μητέρας της για να αποδράσει στο πάθος της.
Απάντηση στην υποκρισία και διαπλοκή πίσω από το χρήμα;
Είναι η απόδραση η απάντηση στην υποκριτική κοινωνία;
Είναι η αποδοχή του 'υπηρετώ το libido μου' η λύση;
Βέβαια λύσεις δεν προτείνονται. Συμπεράσματα δεν βγαίνουν. Μέσα και πίσω από τις νύξεις, τις εικόνες κατατίθενται απόψεις.
Γέλασα αλλά με κείνο το γέλιο που συνήθως μετά προκαλεί ενοχές, ενοχές για το με τι γέλασα.
Ίσως είμαι αυτό που λένε συντηρητικό μυαλό.

Σκηνοθέτης και σεναριογράφος Pedro Almodόvar

Ηθοποιοί

Leon                                       Antonio Banderas
Jessi                                       Penelope Cruz
Alex Acero                               Antonio de la Torre
Benito Moron                            Hugo Silva
Joserra                                   Javier Camara
Ulloa                                       Raul Arevalo
Fajas                                      Carlos Areces
Bruna                                      Lola Duenas
Norma                                     Cecilia Roth
Mr Maas                                  Jose Luis Torrijo

Ο υπέροχος Γκάτσμπυ (The Great Gatsby) - 2013

Εκπλήσσομαι όλο και περισσότερο με τις διάφορες πραγματικότητες που βιώνουμε οι άνθρωποι. Τώρα θα έλεγε κανείς, τι σχέση έχει αυτό με την εν λόγω ταινία;
Έχει.
1922 το χρονικό πλαίσιο εντός του οποίου διαδραματίζεται η ταινία και τοποθετείται το μυθιστόρημα του F. Scott Fitzgerald μια και γι αυτού την μεταφορά μιλάμε, έχουν γίνει αλλαγές, προσαρμογές, αλλά όχι ουσιαστικές ή μεγάλες.
Το 1922 συνέβει ένας από τους μαζικότερους και απάνθρωπους ξεριζωμούς.
1.000.000 άνθρωποι ξεριζώθηκαν κυριολεκτικά, εγκατέλειψαν τις εστίες τους, τις περιουσίες τους, την ζωή τους, αποδεκατίσθηκαν οικογένειες, έγιναν πρόσφυγες, από άρχοντες επαίτες εργασίας χώρου. Η ιστορία στην Ελλάδα έγραφε με αίμα, με εξαθλίωση, με πόνο μία νέα εποχή. Άνθρωποι λιμοκτονούσαν και η χώρα προσπαθούσε να ορθοποδήσει.
Την ίδια εποχή, την εποχή της ταινίας, στην άλλη άκρη του ωκεανού ήταν αλλιώς. Εκεί που πολλοί Ευρωπαίοι και Έλληνες, συγγενείς μας αρκετοί, αφήνοντας την Μικρά Ασία και Ανατολική Θράκη μετανάστευσαν για να αναζητήσουν την τύχη τους, ένα καλύτερο αύριο στην γη της επαγγελίας. Χρήμα ανάπτυξη, διασκέδαση, άνεση, χαλαρότητα.
Στην ταινία χάριν του σεναρίου και του σκηνοθέτη συμμετέχουμε σε αυτή την οικονομική έκκρηξη, με θεμιτούς ή αθέμιτους τρόπους. Το χρήμα τρέχει άφθονο και τα έργα των υποδομών σε εξέλιξη. Οι άνθρωποι συρρέουν από τις άλλες πολιτείες και χώρες στην Ανατολική ακτή, κυρίως την Νέα Υόρκη, για να κάνουν τα όνειρα τους πραγματικότητα.
Παρακολουθούν τους άλλους, τους ήδη μέσα στο όνειρο, στην χλιδή, στην πολυτέλεια, τα παραμυθένια σπίτια - παλάτια, τα ξέφρενα πάρτυ, την παράδοση στην ηδονή, προβάλλουν τον εαυτό τους σ' αυτό το όνειρο διεκδικώντας μερίδιο.
Μία ευτυχισμένη κοινωνία. Ήταν έτσι;
Προκύπτει ξανά το ερώτημα πόσο αληθινό είναι αυτό που ζούν, σε ποιά στέρεα θεμέλια οικοδομείται το όνειρο, πόσοι συμμετέχουν; Πόσοι μένουν απ´ έξω κι´αν αυτοί που χορεύουν και πίνουν μέχρι τελικής πτώσεως, με τα υπέροχα ρούχα, τα φανταχτερά κοσμήματα μετουσιώνονται της ευτυχίας; Τι κυνηγουν; Πόσο αληθινές είναι οι σχέσεις τους; Ποιά τάξη και καταγωγή σου επιτρέπει την συμμετοχή; Πως είσαι μέσα ή έξω από το όνειρο; Ποιό το τίμημα; Πόσο και σε τι παρανομείς; Η ποτοαπαγόρευση αντί να συναιτίσει, αυξάνει την κατανάλωση ποτών και φέρνει απερίγραπτα κέρδη σε αυτούς που τα διανέμουν.
Εν ολίγοις αυτή είναι η ταινία.
Εντός εκείνης της πραγματικότητας ένας άνθρωπος, από φτωχική οικογένεια, ο Gatsby, ζει αυτό που ονειρεύτηκε. Ένας Kροίσος, χωρίς διευκρινήσεις πως και πότε έγινε αυτό που βλέπουμε εμείς και οι σύγχρονοί του, κινείται κουβαλώντας ένα μύθο, οπως αρμόζει στα υπάρχοντά και την περιουσία του, μάχες, σπουδές στην Οξφόρδη, κάνοντά τους να αναρωτιουνται, αλλά να απολαμβάνουν αυτά που τους χαρίζει απλόχερα, διασκέδαση με χλιδή. Ζει, ακολουθώντας στο περιθώριο, αλλά ελπίζοντας να συναντήσει την μόνη γυναίκα που αγάπησε και θα ολοκλήρωνε το όνειρό του. Κατοικεί απέναντί της, επιδιώκει την συνάντηση τους είτε διοργανώνοντας πολυπληθή, ακραίας πολυτέλειας και υπερβολής πάρτυ, είτε μέσω ανθρώπων - συνδέσμων.
Εντός της παρανομίας του είναι αυθεντικός και ο πλούτος του αποκτήθηκε, για την χαρά και ευχαρίστηση της γυναίκας, που τελικά χάριν ενός ξαδέλφου της, συγγραφέα και σχετικά αγνού, προσσεγγίζει.
Θα ζήσουν λίγο χρόνο τον έρωτα τους κρυφά, παράνομα, συναρπαστικά μέχρι την λύση που επέλεξε ο F. Scott Fitzgerald.
Σ' αυτόν τον ψεύτικο κόσμο οι γυναίκες υπάρχουν για να ικανοποιούν τους άνδρες, σαν ευτελείς πόρνες ή ρηχές, ανεγκέφαλες υπάρξεις εξασφαλίζοντας μ' αυτόν τον τρόπο το δικό τους όνειρο, συγκριτικά βέβαια για την κάθε ταξική περίπτωση, την καλή ζωή.
Εντός των χαρακτήρων ο διανοούμενος και ο αιθεροβάμων θα ξεχωρίσουν.
Θα επαναλάβω την ερώτηση; Είναι έτσι;
Αυτός ήταν ο κόσμος της Αμερικής και της ΝΥ; Θα αναφέρω ότι ήδη το 1860 είχε θεσπισθεί στην ΝΥ το πρώτο οικογενειακό δίκαιο και το 1920 δόθηκε το δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες και με νόμο συνέβησαν αλλαγές σχετικά με την πρόσβαση στην ανώτερη εκπαίδευση, την περίθαλψη κα. Xάριν του πρώτου κύματος, όπως χαρακτηρίζεται, φεμινισμού.
Υπήρχαν ως είναι φυσικό και άλλες γυναίκες.
Η ταινία όπως την χαρακτήρισε φίλος ήταν εικονική ποίηση.
Αισθητικά συναρπαστική, η υπερβολή των εφέ και των animation χρήσιμα για να αποδώσουν την υπερβολή της τάξης, της εποχής, του όνειρου. Ελάχιστα ήταν τα ενοχλητικά, όπως κάποια χορευτικά στα πάρτυ, ασυνέπειες του είδους: πως εκ του πουθενά απέκτησε πρόσωπο ο Gatsby αφού μέχρι πρότεινος, δηλαδή μέχρι τα 3/4 της ταινίας, παρέμεινε θρύλος, μύθος για τους Νεουρκέζους. Εξαιρετικός ο ρόλος του σχολιαστή και αφηγητή συγγραφέα. Ευρηματικός ο τρόπος για να μας λυθούν αρκετές απορίες και να διευκολυνθεί τον σκηνοθέτη.
Η επιλογή της ηθοποιίας, στυλιαρισμένης, ως καρτούν, δεν ενοχλεί, τουναντίον αφαιρεί δραματικότητα για να παραμείνεις δυόμισυ ώρες, ίσως περιττό το μάκρος, στην ταινία.
Την ταινιά δεν την υποδέχτηκαν με ανοιχτές αγκάλες, αλλά θα ήταν χρήσιμο να απαντηθεί το ερώτημα "τι θέλουμε από μία εκ νέου κινηματογράφηση ένός ήδη πολυδιαβασμένου βιβλίου;" Τι προσδοκεί ο θεατής; Είναι αναπόφευκτες οι συγκρίσεις και αντιπαραθέσεις. Ενα παλιό, ανώδυνο θέμα, έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι από τότε που τοποθετείται η ιστορία και είδαμε τον άλλο Gatsby, που μόνο με τα νέα τεχνολογικά δεδομένα, μέσα και την οπτική της σημερινής εποχής μπορείς να το προσεγγίσεις.
Τα είπε όλα όσα ανάφερα και ήθελε να πει το βιβλίο. Ή μήπως όχι;
Ολοι οι προηγούμενοι σήκωσαν μία κουρτίνα και μας άφησαν να δούμε, ο Baz Luhmann το έκανε διασκεδαστικότερο μήπως και θελήσουμε κι εμείς να διασκεδάσουμε όπως αυτοί, οι λίγοι τότε.
Και δίδαγμα πρόεκυψε:
α. Το παρελθόν δεν επαναλαμβάνεται.
β. Η δε κοινωνία σε εγκαταλείπει γρήγορα, όταν δεν μετουσιώνεται της χλιδής σου κι αν της θυμίσεις ότι δεν είναι αθώα, πόσο μάλλον η εν δυνάμει ενοχή της.

Υποκριτές σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής.
Ξεχώρισαν τρεις για την ηθοποία τους o Leonardo di Caprio, o Tobey Maguire και ο Joel Edgerton, αλλά καλύτερος ο Leonardo.
Καλή η κατανομή των ρόλων. Οι τρεις γυναίκες αποδώθηκαν, για να είμαστε δίκαιοι, καλά από τις Carey Mulligan, Isla Fisher και Elizabeth Debicki.
Αδιάφορη η μουσική της ταινίας, με εξαίρεση το κομμάτι του πιανίστα, και το υπερβολικό κομμάτι του πάρτυ.
Τα κοστούμια και τα εφέ θα τα έλεγα χωρίς πατίνα χρόνου αλλά νομίζω ότι εξυπηρετούσε η επιλογή τους την όλη προσέγγιση (concept) του δημιουργού της.


Σκηνοθεσία.                        Baz Luhmann
Σενάριο.                             Baz Luhmann - Graig Pearce
Βιβλίο.                               The Great Gatsby (1925) από τον F. Scott Fitzgerald
Επιλογή ρόλων                    Nikki Barrett, Ronna Kress
Μουσική                              Graig Armstrong
Καλλιτεχνική Διεύθυνση.       Damien Drew, Ian Gracie, Michael Turner

Ηθοποιοί :
Jay Gatsby                          Leonard DiCaprio
Daisy Buchanan                   Carey Mulligan 

Tom Buchanan                    Joel Edgerton 

Nick Caraway                      Tobey Maguire 

Myrtle Wilson                      Isla Fisher 

Jordan Baker                       Elizabeth Debicki

Django ο τιμωρός (Django Unchained) - 2012

Με εξαίρεση το Pulp Fiction, δεν είδα άλλες ταινίες του Quentin Tarantino. "Δεν με ενδιαφέρει η βία και το άφθονο αίμα", δήλωσα. Τον προσπέρασα κι έχασα.

Μετά τον θόρυβο του Django Unchained αποφάσισα να το δω.

Οφείλω να πω ότι προετοιμάσθηκα για τα δύσκολα. Έχει διαφορά να θωρακισθείς απέναντι στην ωμή βία και να μην "πας" ανυποψίαστος.

Η ταινία εξελίσσεται στο Νότο και την Άγρια Δύση, την εποχή της μαύρης δουλείας.

Ένας εξαγορασμένος σκλάβος ο Django ακολουθεί τον Dr. King Schultz με μία συμφωνία, αφ ενός ο ίδιος να βρεί την σύζυγό του, η οποία παραμένει σκλάβα σε κάποια φυτεία, ο δε Dr King Schultz να βρεί επικηρυγμένους εγκληματίες για την αμοιβή, ποσοστό της  οποίας θα επιμεριστεί στον Django.

Θα βρεθούν τα ίχνη της Broomhilda, συζύγου του Django, στην φυτεία ενός διαβόητου ιδιοκτήτη, γνωστού για την σκληρότητα της στάσης του απέναντι στους μαύρους. Εξαίρεση ο μαύρος οικονόμος του σπιτιού, Stephen και μισητός, για τους θεατές της ταινίας, χαρακτήρας.

Η ιστορία και το ενδιαφέρον αυτής, βρίσκεται εκεί, στο μέσον της ταινίας.

Η ταινία είναι σκληρή. Αντέχεται δια της υπερβολής της. Γίνεσαι κοινωνός του συμβάντος, το εντάσεις στον πραγματικό χρόνο της ύπαρξης του με όλες τις συνιστώσες του και τους προβληματισμούς, τα μηνύματα που διαμηνύει. Όμως η υπερβολή ή υπέρβαση θα έλεγα, δεν μειώνει την βαρύτητα και σημαντικότητα του θέματος, της άποψης, της αγανάκτησης, του θυμού,της οργής, της λύπης. Σε βοηθάει να αντέξεις, για να σκεφθείς.

Οπως λέει ο Quentin Tarantino, ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος, επανέρχεται στα θέματα που τον απασχολούν και σε αυτήν την ταινία.

Το τι είναι ηθικό, ποιός είναι ηθικός, γιατί δεν είναι, τι συνέβη στην ζωή του, υπάρχει ηθική μέσα στη βία, στους χαρακτηρισμένους ανήθικους;

Αποκαθίσταται η τάξη, η ηθική εντός της εξέλιξης της ταινίας.

Οι κακοί πληρώνουν.

Οι πρωταγωνιστές του, έχεις την βαθιά πεποίθηση, ότι δεν είναι κάποιοι σαν εσένα κι εμένα. Έχουν εξαιρετικές ικανότητες και δική τους ηθική και τάξη πραγμάτων. Καλοί ή κακοί επιδεικνύουν πολλές φορές ανθρώπινα συναισθήματα.

Ένα θαύμα, ο από μηχανής Θεός, έρχεται και λύνει τον δεσμό, φέρνει την ανατροπή.

Ο Tarantino επιχειρεί να γράψει ιστορία. Χρησιμοποιεί τον τίτλο αλλά και το θέμα. Το Django ήταν ταινία του Sergio Corbucci το 1966, όπου και η έμπνευση.

Χρησιμοποιεί, όπως δήλωσε, ο ίδιος το spaghetti western για να αφηγηθεί ένα θέμα που η κοινωνία άφησε και αφήνει στην άκρη ή το αγγίζει επιφανειακά. Είπε: "μελετώντας τον Sergio Corbucci, ανακάλυψα τον τρόπο που μπορείς να πεις μία ιστορία. Δεν έχει να κάνει με το τι σκέπτεται ο σκηνοθέτης. Έχει  να κάνει με το τι εισπράττει από αυτό ο θεατής. Ουσιαστικά θέτεις ένα θέμα, το φέρνεις προς συζήτηση".

Η ιστορία εξελίσσεται δύο χρόνια πριν τον εμφύλιο Βορρά, Νότου, στο βαθύ Νότο στην καρδιά του προβλήματος. Δεν είναι τυχαίες οι επιλογές.

Οι πρωταγωνιστές εκτός από φυσικές ικανότητες, φυσική κατάσταση, ευφυϊα, συνομιλούν με εκπληκτική στιχομυθία, έξυπνη, άμεση περιεκτική. Λίγα λόγια, άμεσα που με την βοήθεια της προσομοίωσης, της υπερβολής επιβάλλουν τον προβληματισμό για την ντροπή της ανθρωπότητας, την εκμετάλλευση και βασανισμό, εξευτελισμό, ταπείνωση ανθρώπου από άνθρωπο, με αφορμή, επιχείρημα, το χρώμα. Αυτό που σε καθιστά διαφορετικό, σε καθιστά αντικείμενο κι όχι όν.

Ο Tarantino κατορθώνει αυτό που λέει ο Bardrillard "αντικατάσταση των πραγματικών σημείων για το πραγματικό". Η εκτίναξη σαν σφαίρα του σώματος της ιδιοκτήτριας της φυτείας, μετά τον  πυροβολισμό, παράδειγμα μεγέθους υπερβολής, η θετρικότητα εν γένει των συμβάντων, ο πυροβολισμός του σερίφη, το σφυρί, η εμφάνιση της Broomhilda, ο παραλληλισμός με τον γερμανικό μύθο, επίσης είναι μέρος αυτό που αναφέρεται ως υπέρβαση, υπερβολή της πραγματικότητας.

"Αστείες" σκηνές και έξυπνοι διάλογοι αντιπαρατίθενται στην ωμή βία της ταινίας υπηρετώντας και τα δύο την σπουδαιότητα του θέματος. Αν επιλέξεις ένα από τα δύο θα μείνεις εκτός θέματος ή θα χάσεις την ταινία, όπως εγώ έχασα τις άλλες του σκηνοθέτη, επειδή επέλεξα την αντίθεση μου στην θέαση αγριότητας, βίας και άφθονου αίματος. Έχασα το τι ήθελε να μαρτυρήσει.

Σε όλη την ταινία νοιώθεις την ματιά του ως λεπτολόγου παρατηρητή, νοιώθεις τον αυστηρό, κοινωνικό κριτή. Τιμωρός ο ίδιος, όπως ο πρωταγωνιστής του.

Δεν σπαταλιέται η βία για την βία, αίμα για "χαβαλέ", ξεκοίλιασμα για την ευχαρίστηση. Είναι θα έλεγα ο μεγενθυτικός φακός του θέματος. Δεν είναι όμως καθοδηγητής. Ο ίδιος σε μία συνέντευξη (Tarantino Interview in Cannes) λέει:

"Ο Harvey Weinstein της Miramax, με ρώτησε: Τι θάλεγες αν βγάζαμε, κόβαμε την σκηνή του βασανισμού; 

Κόβαμε; Δεν θα το έκανα, σίγουρα. Δεν την έκανα για να ουρλιάξουν οι άνθρωποι. Η σκηνή είναι τρομερή. Αλλά δεν την έκανα επίσης για να στείλω  μήνυμα."

Αλλού απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με την πραγματικότητα-πραγματικό απαντά: "Ο Tim Roth (όχι στο Django Unchained) κείται κάτω αιμοραγώντας και εκλιπαρεί  λέγοντας "σας παρακαλώ, κρατήστε με". Η σκηνή κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται άβολα. Λενε: "γιατί δεν προχωράς; Πήραμε το μήνυμα, καταλάβαμε τι θέλεις να πεις, προχώρα. Ο άνθρωπος είναι πυροβολημένος στο στομάχι και εκλιπαρεί να τον πάνε στο νοσοκομείο. Δεν μπορείς να το χειρισθείς με μία δύο προτάσεις και να πας παραπέρα; Η επανάληψη, είναι η ένταση".

Άφησα στο τέλος το θέμα μουσική. Η μουσική δεν είναι "χαλί", δεν είναι ενωτικός κρίκος. Ειναι συνομιλητής, είναι ο χορός της αρχαίας Ελληνικής τραγωδίας. Ειναι πρωταγωνιστής.

Οι δε πρωταγωνιστές, απλά άψογοι και ανεπανάληπτοι. Η διανομή  των ρόλων υποδειγματική.

Για να αποδώσει την πραγματικότητα έχει σαν εργαλεία την επανάληψη την υπέρβαση, την υπερβολή, την λεπτομέρεια την μουσική, τον έξυπνο διάλογο, την καλή ηθοποιία.

Σε πρόσφατη συνέντευξη (NPR) δήλωσε: "το σινεμά είναι κάνω-πιστεύεις. Είναι  φαντασία. Προσπαθούμε να αφηγηθούμε την πραγματικότητα, αλλά μιμούμεθα."

Να υποθέσουμε ότι η πραγματικότητα είναι σκληρότερη από αυτό που είδαμε;

Βλέπουμε αλλά προσποιούμεθα ότι δεν είδαμε;

Σκηνοθέτης Σεναριογράφος  Quentin Tarantino

Ηθοποιοί:

Django                               Jamie Foxx

Dr King Schultz                     Christoph Waltz

Calvin Candie                       Leonardo Di Caprio

Broomhilda Von Shaft            Kerry Washington

Stephen                              Samuel L.Jackson

Cast                                    Victoria Thomas

Μουσική επιμέλεια :

                                          Luis Bacalov

                                          Robb Boyd

                                          Mary Rammos

Ακούστηκαν:

Freedom                               Anthony Hamilton, Elayana Boynton

Ancora Qui                            Ennio Morricone

Who did that to You?              John Legend

100 black coffins                    Rick Ross

Επίσης :

                                            Beethoven's Fur Elise 

                                            Verdi's Requiem Dies irae

42 του Brian Helgeland - 2013

Θα αναρωτηθεί κανείς για ποιό λόγο να δει την ταινία αν δεν είναι Αμερικανός πολίτης ή λάτρης του baseball. Ο Harrison Ford είναι βέβαια ένα μεγάλο πλεονέκτημα της ταινίας του Brian Helgeland.

Όμως αξίζει να την δει κανείς για άλλους δύο λόγους, όπως:

Φυλετικές διακρίσεις στην Αμερική την δεκαετία του 50, αμέσως μετά τον πόλεμο και τι σημαίνει management.

Μου αρέσει να λέω όταν ήμουν πέντε χρονών συνέβη αυτό, όταν γεννήθηκα, όταν ανακάλυψα τον κόσμο ως έφηβη, όταν ήμουν εκεί, όταν έκανα αυτό, εκείνο, κα. Όταν λοιπόν παντρευόταν ο πρωταγωνιστής, παντρευτήκαν οι γονείς μου και γεννήθηκα σχεδόν μαζί με το παιδί τους. Αυτό είναι μάλλον αδιάφορο για κάποιον αλλά σοκαριστικό για μένα γιατί εντάσσοντας τον εαυτό μου στον κόσμο καθώς ξεκινούσα την ζωή, σκέφθηκα τις συνθήκες εδώ, εκεί και το τι θα συνέβαινε αν οι γονείς μου ήταν μαύροι κι όχι λευκοί. Παντα έχεις μία αφορμή για να σκεφθείς. Η τέχνη έχει αυτό το καλό, σε "ξυπνάει", σου θυμίζει τα ξεχασμένα, σε προβληματίζει. Η ταινία σε ταρακουνάει.

Ζωή σε απειλή, ζωή περιφρονημένη, ζωή στην άκρη, ζωή καταδιωκόμενη, ζωή με διακρίσεις. Ακραίο παράδειγμα, έξυπνο από την πλευρά του δημιουργου, δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν ούτε τις τουαλέτες των λευκών, ούτε να μείνουν σε ξενοδοχείο, ούτε να σερβιρισθούν σε εστιατόριο. Τα "ούτε" δεν έχουν τελειωμό. Τα έχουμε ακούσει, δει, διαβάσει, αλλά δεν τα ζήσαμε. Αυτή είναι η διαφορά. Δεν ζήσαμε το να αισθάνεσαι την διαφορετικότητα, να σου αρνούνται το δικαίωμα, να σου στερούν την ίση ευκαιρία, την ίδια ζωή με αυτούς, εξαιτίας του άλλου χρώματος. Να ζείς στο περιθώριο.

Το να επιλέξουν έναν μαύρο να παίξει "πρώτη εθνική" στην συγκεκριμένη του baseball, ακατόρθωτο. Αυτό είναι και το θέμα της ταινίας.

Μία αληθινή ιστορία που ο Brian Helgeland επιχείρησε να την κάνει ταινία.

Συγκεκριμένα η επιλογή ενός μαύρου, από έναν εμπνευσμένο manager, τον Branch Rickey, να παίξει με τους Brooklyn Dodgers.

Ο έγχρωμος παίχτης είναι ο Jackie Robinson και το νούμερο 42 της φανέλας είναι δικό του. Φοριέται κάθε χρόνο απο τους παίχτες του baseball, στις 15 Απριλίου, για να τιμήσουν την ημέρα που ο JR "έσπασε" την διαχωριστική γραμμή και μπήκε αν κι έγχρωμος στο πρωτάθλημα.

Οι βιογραφικές δουλειές όπως λέει ο A.O.Scott (The Times Critic) έχουν σαν στόχο ή να παρουσιάσουν το πρόσωπο ως ήρωα ή να συνδέσουμε το πρόσωπο με άλλα κοινωνικά γεγονότα και συνθήκες ζωής της εποχής του βίου του παρουσιαζόμενου.

Στην εν λόγω ταινία παρουσιάζοντας δύο μόνο χρόνια από την ζωή του JR σχεδόν έχουμε και τα δύο. Μετρημένοι στα δάχτυλα των χεριών μας οι ηθοποιοί, οι άλλοι κομπάρσοι, δυνατή ομάδα υπό την κατεύθυνση του Brian Helgeland, ανεδειξαν ένα μεγάλο και σοβαρό πρόβλημα, αυτό της φυλετικής διάκρισης, καταπίεσης και προσβολής. Θα έλεγε κανείς λίγο επιφανειακά, αλλά ικανοποιητικά έντονα για να προβληματίσει, ίσως νεώτερες γενιές με χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον για κοινωνικά θέματα.

Το ότι πρόκειται για αληθινά γεγονότα προκύπτουν ισχυρότερα τα μηνύματα όπως εντονοτερος ο προβληματισμός κι η επιρροή τους.

Πως γίνεται να έχεις πάει να πολεμήσει, πολλές φορές χωρίς επιστροφή, να επιστρέφεις τροπαιοφόρος ή με ακρωτηριασμούς, να πολέμησες σε χαρακώματα μαζί τους και να σου αρνούνται τα στοιχειώδη;

Πότε είσαι ίσος και ίδιος; Στην ζωή ή στο θάνατο; Στην χαρά ή στην λύπη; Στην δουλειά ή στην αμοιβή; Στον αθλητισμό ή στην δουλεία;

Επώδυνα ερωτήματα που ο χρόνος τα μείωσε σε ένταση και πίκρα. Δεν τα εξάλειψε κατά την γνώμη μου.

Δύο χρόνια σκληρής δοκιμασίας για τον JR, την σύζυγό του, αυτούς που ηθελημένα και με επιλογή τον στήριξαν γιατί έτσι πίστευαν ή αυτόν εμπιστεύτηκαν.

Δύσκολα γι αυτούς που η ομάδα και η συνοχή αυτής είναι προτεραιότητα.

Δύσκολα γι αυτούς που χωρίς επιλογή, επειδή χρειαζόταν την δουλειά τους, ανέχτηκαν ή πήραν πίσω τις διαμαρτυρίες τους και τις απορρίψεις τους.

Εύκολα για τους καλοβαλμένους κι εγωκεντρικούς, αδιάφορους για τον άλλον τον διαφορετικό συνάνθρωπο. Στο πρόσωπο του Ben Chapman, του manager των Philadelphia Phillies, βιώσαμε, εν περιλήψει, το μέγεθος των διακρίσεων και περιφρονήσεων, την επικρατούσα άποψη της εποχής και χώρου.

Η ταινία διαπραγματεύεται ένα άλλο εξίσου σημαντικό για μένα θέμα, αυτό το πως μία ιδέα, επιθυμία, επιλογή, όραμα, απόφαση υλοποιείται. Ο Branch Rickey θέλησε να φέρει, για όφελος δικό του και του baseball, μαύρους στην ομάδα.

Ουσιαστικά ήταν ενός ανθρώπου όραμα. Μόνος του επέλεξε και σταδιακά κέρδισε βήμα, υποστηρικτές.

Με μοναδική σταθερότητα, δυναμισμό, αδιαλλαξία επί της επιλογής , έλυσε προβλήματα, αντιμετώπισε δυσκολίες, πρόσθεσε πλεονεκτήματα, ελπίδα.

Ήξερε ότι για να νικήσεις την επικρατούσα άποψη χρειάζεται υπέρβαση κι έτσι χαρακτήρισε τον JR "υπεράνθρωπο". Με αυτό, σαν εργαλείο, προχώρησε. Για την κάθε δυσκολία είχε και την ανάλογη στάση και αντιμετώπιση. Ξεπέρασε με σταθερότητα, συνέπεια, αγάπη για το άθλημα, δίψα για επιτυχία, παγιωμένες αντιλήψεις, στερεότυπα, κατεστημένα, κακίες, έχθρες, εκφοβισμούς, απειλές, αδυναμίες.

Ήταν για ακόμη μία φορά η απάντηση στο "τι σημαίνει ακολουθώ τις επιλογές μου και τις κάνω πράξη".

Δεν είναι δρόμος στρωμένος με λουλούδια, αλλά τα αγκάθια γίνονται λουλούδια αν θέλεις, σχεδιάζεις, επιμένεις. Όπως είπε δε φίλος από το χώρο του management "τίποτα δεν γίνεται χωρίς αυτό".

Αναρωτήθηκα ποιός ήταν πρωταγωνιστής και ποιανού βιογραφία παρακολουθήσαμε.

Δεν υποτιμώ ούτε τον JR ούτε την ηθοποιία του Chadwick Boseman νομίζω όμως ότι ο σκηνοθέτης τα δούλεψε παράλληλα στέλνοντας το μήνυμα ότι τίποτα δεν συμβαίνει από μόνο του.

Σηνοθέτης και σεναριογράφος Brian Helgeland

Branch Rickey          Harrison Ford

Jackie Robinson       Chadwick Boseman

Rachel Robinson.      Nicole Beharie

Ben Chapman           Alan Tudyk

Wendell Smith.        Andre Holland

Οδηγός αισιοδοξίας (Silver Linings Playbook) - 2012

The silver lining is a metaphor for optimism in the common English-language idiom "Every cloud has a silver lining."

Origin

The origin of the phrase is traced to John Milton's "Comus" (1634) with the lines:

“Was I deceived, or did a sable cloud

Turn forth her silver lining on the night"

Η νέα ταινία του David O.Russell κινείται σε δύο άξονες κατα την γνώμη μου.

Όλοι είμαστε τρελλοί, αλλά πότε κάποιοι χαρακτηρίζονται ως έχοντες παρεμβατική συμπεριφορά;

Όλα ξεπερνιούνται αν είμαστε μαζί,

γι αυτό υπάρχει ελπίδα.

Ο πρωταγωνιστής (Pat) βγαίνει με εγγύηση, μετά απο μήνες εγκλεισμού σε ίδρυμα θεραπείας για  διπολική διαταραχή. Έχει υιοθετήσει τις συστάσεις, οδηγίες και κλισέ, τα μέσα, μαζί με τα φάρμακα για την πλήρη αποκατάσταση του. Η παρεμβατική του συμπεριφορά εκδηλώθηκε όταν βγήκε αλήθεια η φαντασία του, την σύζυγό του να ερωτοτροπεί με μεγαλύτερο συνάδελφό τους από το σχολείο, όπου εργάζονται και οι δυό τους, στο μπάνιο του σπιτιού τους, ενώ παίζει το τραγούδι του γάμου τους. Εννοείται ότι χτύπησε τον συνευρισκόμενο μαζί της, επίσης αδιευκρίνιστο. Το δε άκουσμα του τραγουδιού εξακολουθεί να τον αποσυντονίζει και να τον ωθεί στην υπέρβαση των ορίων.

Από εκεί ξεκινάει η επιστροφή στην λεγόμενη φυσιολογική ζωή, με υποτίθεται φυσιολογικους γονείς, γείτονες, φίλους, συναδέλφους και επίσης υποτίθεται φυσιολογικό αστυνομικό επιτηρητή του. Η επιστροφή έχει ως στόχο την επανένωσή του με την Νίκη, σύζυγό του, αφου πεισθεί ότι ολα είναι υπο έλεγχο.

Θα συναντήσει την Tiffany, μία κοπέλα, επίσης χαρακτηρισμένη ως έχουσα αποκλίνουσα συμπεριφορά, προβληματική για τον οικογενειακό και κοινωνικό της περίγυρο. Αυτή έχει λόγο απτό, αιτία θα λέγαμε, τον πρόωρο θάνατο του συζύγου της. Για λόγους δικούς της, θα βοηθήσει τον Pat στην προσέγγιση με την σύζυγό του, ενώ η τελευταία έχει ζητήσει  περιοριστικούς όρους γι αυτόν.

Η ιστορία θα εξελιχθεί επί της οθόνης.

Ευχάριστη, με την συνταγή μιας παλιάς καλής κωμωδίας.

Μόνο που δεν είναι, εξαιτίας του θέματος και της τραγικότητας του μύθου της και της ίδιας της κοινωνικής μας πραγματικότητας.

Οι αλλαγές στην οικονομική και κοινωνική ζωή έχουν δημιουργήσει χαρακτήρες "αποκλίνοντες" και έτσι ο καθένας απο εμάς τους θεατές, ενώ ετοιμάζεται να γελάσει εις βάρος των πρωταγωνιστών, ανακαλύπτει το "κάπου εκεί ήμουν, ήσουν με παρόμοια αντίδραση, συμπεριφορά."

Η ηθοποία των πρωταγωνιστών, όσο και των υπολοίπων στη διανομή των ρόλων, αφαίρεσε τις αδυναμίες του σεναρίου, του σκηνοθέτη και μας συνεπήρε σε ένα ευχάριστο δίωρο που όμως δεν ήταν ανώδυνο.

Μήνυμα είχε.

Ηθικό συμπέρασμα επίσης.

Προβληματισμό ναί.

Αν κάποιος δεν μπόρεσε να τραβήξει την γκρίζα κουρτίνα του σύννεφου για σένα, ο Russell  έδειξε την ασημένια γραμμή φωτός. Την ελπίδα.

Τώρα πως εξασφαλίζεται το "μαζί"; Που το ξεχάσαμε; Πως βρίσκεται;

Πως ξεπερνιέται το εγώ; 

Μην ξεχνάς για εικονική πραγματικότητα ο λόγος. 

Ακόμη και στο βιβλίο, ο πρωταγωνιστής ήταν χρόνια έγκλειστος με τις ανάλογες συνέπειες.

Η ταινία αρχίζει με έναν άνθρωπο μόνο, με την πλάτη του γυρισμένη σε μένα, σε σένα. Ένας από τους πολλούς ενός ιδρύματος.

Όνειρο κι ελπίδα η επιστροφή στο σπίτι, στο κάθε μέρα, με τους άλλους, την αγάπη, την φροντίδα και την μυρωδιά αγαπημένου Κυριακάτικου  φαγητού να σε τυλίγει. Κάτι σαν το ψητό της Κυριακής, για μας τους Έλληνες, που η ανάμνηση του σε κάνει να δακρύζεις κι ας μην ήταν το αγαπημένο σου. Είναι η μάνα σου που σκύβει να το ξεφουρνίσει για σένα, η φροντίδα, το γνώριμο, το οικείο, η αποδοχή, το "μαζί" που είχες και δεν έχεις.

Θα τελειώσει έτσι όπως θέλει ο Russell κι εσείς. Την μάνα του (σου) της έδωσε ρόλο. Άλλωστε ούτε σπίτια, ούτε σπιτικά, ούτε ταινίες γίνονται χωρίς "κολώνες".

Το καλό "σινεμά" όταν θέλει μπορεί και σε γλυκαίνει.

Σκηνοθέτης:                         David O.Russell

Σενάριο:                              David O.Russell

Βιβλίο στο οποίο βασίσθηκε:  The Silver Linings Playbook του Mathew Quick

Pat Soltano                          Bradley Cooper

Tiffany                                Jennifer Lawrence (Oscar 2013 για το ρόλο της στη ταινία)

Πατέρας Pat                         Robert De Niro

Μητέρα  Pat                         Jacki  Weaver

Φίλος από το ίδρυμα Danny.   Chris  Tucker

Θεραπευτής Dr Cliff Patel      Anupam  Kher

Hitchcock - 2012

Καλοκαίρι και η επιθυμία για κάτι ελαφρύ επέβαλε την επιλογή του.

Ήταν πέρα του δέοντος ελαφρύ. Όπως ελαφριά και η προσέγγιση του Sacha Gervasi γι αυτόν τον "γίγαντα".

Στοιχειωμένος ο ίδιος και ιδιόμορφη η προσωπικότητα του. Ήταν έτσι ή όχι. Στο χέρι του βιογράφου και του σκηνοθέτη να το παρουσιάσει κι εμείς να αποδεχτούμε. Στην συγκεκριμένη περίπτωση δεν έπεισε, τουλάχιστον εμένα. Συμφωνώ ότι τον δημιουργό τον κατατρέχει η αρχική του επιτυχία και οι πρώτοι του ήρωες-χαρακτήρες, τον ακολουθούν. Αστήρικτα μπαινοβγαίνει στην ταινία ο δολοφόνος Ed Gein. Εκτιμώ ότι ο Norman Bates, ο πρωταγωνιστής του ομώνυμου βιβλίου,του Robert Bloch, τον ενέπνευσε, αλλά ήταν παρών και σε άλλες σκηνές και αναζητώ τους συσχετισμούς που ήταν άτεχνες κι εκ του πουθενά.

Ολοι θα συμφωνήσουμε, κυρίως οι γυναίκες, ότι οι άνδρες προτιμούν τις ξανθές, ποιός αμφισβητεί την γοητεία τόσο εκρηκτικών σταρ και τα role model που εισήγαγαν. Αλλά ένας σκηνοθέτης του μεγέθους του; Τόσο εμμονή; Πάθος και για την "κλειδαρότρυπα". Μα η δουλειά του είναι να αφήσει εμάς στην "κλειδαρότρυπα". Αυτός, την έφερε στο κάθε μέρα του, στο χώρο εργασίας του.

Ήταν αυτός ο δημιουργός ή η Άλμα, η σύζυγός του;

Στοιχειωμένος από την ανάγκη της επιτυχίας, της δημιουργίας, έρμαιος των παθών του, εξαρτημένος από την σύζυγο.

Η άποψη  του σκηνοθέτη βέβαια κι ό,τι καταλάβαμε από την ταινία του. Το εύρημα μέσα από το γύρισμα μιας ταινίας, Psycho, εν προκειμένω, χιλιοεπιλεγμένο.

Στην πραγματικότητα, αν δεν θέλεις να αδικήσεις κανένα, θα πρέπει να ανατρέξεις σε βιογραφίες και άρθρα εποχής.

Ο Anthony Hopkins ως Hitchcock έκανε ότι μπορούσε όπως και η Helen Mirren ως Alma. Εξαιρετικός ο James D'Αrcy ως Anthony Perkins.

Ρομάντζο ή χιούμορ, σπουδή ή καταγραφή, χάθηκα στο που ήθελε να εστιάσω ο κ Sacha Gervasi. Στον γάμο, στον δημιουργό, στα "χρωστούμενα" μιας προσωπικότητας;

Σε όλη την διάρκεια της ταινίας είχα την αίσθηση ότι συμμετείχα σε μία "καρικατούρα". Έλειπε η βαρύτητα.

Αν η ελαφρότητα ή το "μπορούσε να είναι κι έτσι" ο στόχος, το πέτυχε.

Ακριβά παιχνίδια για εκλεκτούς, μόνο που οι εποχές είναι οικονομικής κρίσης κι ο κινηματογράφος είναι βιομηχανία εκτός από τέχνη.

Σκηνοθέτης: Sacha Gervasi

Σενάριο: John J.MacLaughlin

Βιβλίο στο οποίο βασίστηκε το σενάριο: Alfred Hitchcock and the Making of Psycho by Stephen Rebello.

Ηθοποιοί: 

Anthony Hopkins     Alfred Hitchcock

Helen Mirren          Alma Reville

Scarlett Johansson  Janet Leigh

James D'Arcy          Anthony Perkins

Lincoln - 2012

Η τελευταία ταινία του Steven Spielberg, Lincoln, θα μπορούσε να απαντήσει στην ερώτηση αν ακόμη γίνονται πολιτικές ταινίες. Η απάντηση είναι ναι. Ο Spielberg μαζί με τον Tony Kushner, τον σεναριογράφο, βασιζόμενοι στο εξαιρετικό υλικό του βιβλίου της Doris Kearns Goodwin 'Team of Rivals - The Political Genius of Abraham Lincoln', και την μοναδική ερμηνεία του Daniel Day Lewis το κατόρθωσαν.
Ήταν η προσωπικότητα του Lincoln έτσι κι αλλιώς πολύ δυνατή, διαχρονική, εξέχουσα, ιστορική. Το να διαχειρισθείς κινηματογραφικά μια προσωπικότητα, επιπέδου Εθνικού Ήρωα, είναι δύσκολο θέμα. Να το κάνεις καλά είναι επιτυχία.
Δεν είμαι Αμερικανίδα πολίτης και δεν διδάχθηκα την σημαντικότητα της εν λόγω προσωπικότητας. Όμως μέσα σε δύο και μισή ώρες, τόση ήταν η διάρκεια της ταινίας, άγγιξα ένα κομμάτι της ιστορίας όχι μόνο της Αμερικής αλλά του κόσμου. Το θέμα που διαπραγματεύτηκε θα μπορούσε να είναι ένα οποιοδήποτε καυτό θέμα του 21ου αι. κι όχι η απελευθέρωση των σκλάβων στην Αμερική του 1865, μέσω της 13ης Τροποποίησης του Αμερικανικού Συντάγματος. Ήταν η δυσκολία με την οποία πείθεις ή δεν πείθεις, εξαγοράζεις, παρεμβαίνεις, αδιαφορείς,παίρνεις ρίσκο, συγκρούεσαι, συμβιβάζεσαι, ψεύδεσαι οικειοθελώς, ακυρώνεις, μηχανεύεσαι όπου εστιάσθηκε η προσοχή μας. Η ικανότητα του Προέδρου, η μαχητικότητα του, η ηγετική φυσιογνωμία του.
Οξύμωρο θέμα της εποχής και της ταινίας. Την ριζοσπαστική και επαναστατική άποψη την είχαν οι του συντηρητικού κόμματος κι όχι οι προοδευτικοί. Θα διαφωνήσω. Η ιδέα και πρόταση, επιμονή και εμμονή, αξία και στόχος ήταν του Lincoln. Οι άλλοι με εξαίρεση τον Thaddeus Stephens, η μάζα, ὀπως και σήμερα, κινούνται αργά και με κριτήριο τα συμφέροντά και τα κεκτημένα τους. Οι πρωτοπόροι είναι αυτοί που κάνουν τις ανατροπές και γράφουν την ιστορία. Αυτό που ακολουθεί, εμείς η μάζα, το δαφνοστεφανώνουμε ή το αμαυρώνουμε.
Έξοχοι όλοι οι συντελεστές. Θa ήθελα ιδιαίτερα να αναφέρω τον κινηματογραφιστή Janusz Kaminski, τον Tommy Lee Jones, στο ρόλο του Thaddeus Stephens, ενός Γερουσιαστή, επίσης δυναμικού και φανατικού υπερασπιστή της απελευθέρωσης των σκλάβων, της συζύγου του Προέδρου Mary, από τη Sally Field.
Οι οικογενειακές συνομιλίες και η δραματικότητα τους, με την αναγκαία υστερία της Mary, το 'αναγκαία' με ερωτηματικὀ, βοήθησαν στην σκιαγράφηση της προσωπικότητας του Προέδρου ως καθημερινού ανθρώπου. Ήταν μικρές δόσεις, αλλά δυνατές και καίριες, όπως η συνομιλία με τον Robert, τον μεγάλο γιό του, οι σκηνές με τον μικρό του, και η εξομολόγηση για την σχέση του με τον πατέρα του που απέδωσαν τον Πρόεδρο σαν έναν από εμάς.
Δεν ἠταν ο Abraham Lincoln ένας συνηθισμένος άνθρωπος, όπως δεν ήταν μία συνηθισμένη ταινία αυτή του Steven Spielberg. Δούλεψαν πολύ και με όρεξη και όπως κάθε τι που γίνεται με όρεξη και δουλειά έχει καλό αποτέλεσμα. Εμείς απολαμβάνουμε ένα αριστούργημα για δύο και μισή ὠρες, αλλά για να τονισθεί ο μόχθος πίσω από το αριστούργημα, σημειώνω από τον Graham Fuller, Sight &Sound, ότι ο Kushner χρειάσθηκε να διαβάσει 400 βιβλία, επί έξι χρόνια, για να κάνει ένα σενάριο 500 σελίδων, που κατ εντολή του σκηνοθέτη, έγινε 80 σελίδων.

Steven Spielberg               Σκηνοθέτης
Tony Kushner                    Σενάριο
Doris Kearns Goodwin        Βιβλίο
Janusz Kaminski                Κινηματογραφιστής

Daniel Day-Lewis               Lincoln
Sally Fields                       Mary Lincoln
Tommy Lee Jones             Thaddeus Stephens,
Joseph Gordon-Levitt        Robert Lincoln
Jackie Earle Haley            Alexander Stephens
Chase Edmunds                Willie Lincoln

Ο Έρωτας της Βασίλισσας (A Royal Affair) - 2012

Με αρκετό ενδιαφέρον περιμέναμε στην Ελλάδα την ταινία 'A Royal Affair' του Nikolaj Arcel. Η πρόταση της ως καλύτερη ξενόγλωσση συμμετοχή στα βραβεία Oscar και η συμμετοχή του Mass Mikkelsen, ιδιαίτερα δημοφιλούς ηθοποιού, συνέβαλαν στην με ενδιαφέρον αναμονή μας.
Η έκπληξη ήλθε από την βράβευση στο Βερολίνο του Mikkel Boe Fokgaard στο ρόλο του βασιλιά Christian VII της Δανίας, ως καλύτερου ηθοποιού. Αναρωτήθηκα πότε θα σταματήσουν οι θεατρινισμοί να έλκουν και να θεωρούνται ηθοποιία. Αλλά αυτό μάλλον δεν αφορά εμάς τους μακρινούς επαρχιώτες θεατές, αλλά αυτούς που έχουν το προνόμιο να είναι μέλη επιτροπών αξιολόγησης και βράβευσης. Oμως, έχω άλλες απαιτήσεις από την πολλά υποσχόμενη ομάδα Dogme.
Η ταινία ασχολείται με την βασιλική οικογένεια της Δανίας στο δεύτερο μισό του 18ου αι, μια εποχή ιδιαίτερα συντηρητική, με χαρακτηριστικά του μεσαίωνα στα ήθη, έθιμα, διοίκηση. Με την αριστοκρατία και την Εκκλησία να καταδυναστεύουν την χώρα και να καταπιέζουν και να εκμεταλλεύονται τους πολίτες. Εποχή λογοκρισίας, ανισότητας, βασανισμών, η ζωή του απλού χωρικού άνευ αξίας.
Η Caroline,  η νεοαφιχθείσα νεαρή, δεκαπέντε χρονών, πριγκίπισσα από την Αγγλία, θα γίνει βασίλισσα της Δανίας. Θα παραμείνει μη αρεστή στην Αυλή εξαιτίας της νεωτεριστικής συμπεριφοράς της, θα την έλεγα νεανική, θα συγκλονίσει όμως την κοινωνία και θα τιμωρηθεί για την ερωτική σχέση της με τον ιατρό του Παλατιού Johann Stuensee, Γερμανό κι οπαδό του Διαφωτισμού, του Βολτέρου και του Ρουσσώ. Θα αποκτήσει το δεύτερο παιδί της μαζί του. Θα συλληφθούν αυτή κι ο εραστής της. Ο ίδιος θα αποκεφαλισθεί αφού βασανισθεί και εκείνη θα ζήσει εξόριστη, χωρίς τα παιδιά της, στο Celle της Γερμανίας, όπου σύντομα θα πεθάνει σε ηλικία μόλις 24 ετών.
Ο Christian VII επέλεξε τον Johann Stuensee ως γιατρό του Παλατιού εξαιτίας τού ότι δεν στάθηκε κριτικός στην τρέλα του. Την αποδέχθηκε έχοντας θέση ως το τι θεωρείται αποκλίνουσα συμπεριφορά, ομολογουμένως πρωτοποριακή άποψη για την εποχή. Ο βασιλιάς τον εμπιστεύτηκε, προσκολλήθηκε σ' αυτόν. Αυτή η προσκόλληση έδωσε στον Stuensee την δυνατότητα, με την βοήθεια της βασίλισσας και των Rantzau και Brandt   (προοδευτικών αριστοκρατών), να επιτύχει σε πολύ σύντομο διάστημα να περάσουν μεταρρυθμίσεις και νομοσχέδια, 1069 συνολικά, που ουσιαστικά ανακούφισαν τον καταπιεσμένο λαό, αφαιρώντας εξουσία και πλούτο από την αριστοκρατία και την Εκκλησία. Αυτό ήταν και η αιτία της σύλληψης τους. Η σχέση του με την βασίλισσα ήταν το μέσο για να κινήσουν την κοινή γνώμη εναντίον τους. Η Αυλή, η μητριά του βασιλιά και η Εκκλησία, διεκδίκησαν με αυτόν τον τρόπο την εξουσία και ανέκτησαν τα απολεσθέντα και διαφυγόντα προνόμια και πλούτο. Η μητριά απέκτησε δύναμη και ρόλο για τον γιό της από το προηγούμενο της γάμο.
Πολλά συμφέροντα, ένας ο στόχος, δύναμη, εξουσία, πλούτος. Η επικαλούμενη ηθική υπηρετεί «ευσεβείς» πόθους. 
Θα αναρωτηθεί κανείς γιατί επιλέχθηκε η συγκεκριμένη ιστορία από τον Nikolaj Arcel. Θέματα για προβληματισμό αρκετά.
Οι εραστές είναι ξένοι, μη αποδεκτοί σε συντηρητικές κοινωνίες. Οι μεταρρυθμίσεις είναι δύσκολες, απαιτούν θυσίες και μάλιστα αιματηρές στην συγκεκριμένη περίπτωση. Η λεγόμενη προσβολή της δημοσίας αιδούς, η αφορμή για επιβολή, δύναμη, κερδοφορία.
Ο σκηνοθέτης και οι συνεργάτες του δημιούργησαν μία ταινία δυνατή, εποχής, πολιτική θα την έλεγα, με πολλά μηνύματα.
Αδυναμία της, ως εισαγωγή και αφήγηση από την εξόριστη βασίλισσα η συγγραφή απομνημονευμάτων, η επιλογή γράμματος προς τα παιδιά της καθώς και το εσπευσμένο κλείσιμο της ταινίας. Το τέλος το γράφει η ιστορία κι όχι τα 10΄ της ταινίας. Χρήση δράματος για μία ταινία που στο σύνολό της απέφυγε τέτοια πλάνα.

Οφείλω να πω ότι η ταινία απέδωσε με ακρίβεια την ιστορία. Ερμήνευσε σωστά τις συνθήκες, ανέδειξε τα προβλήματα. Εξήρε τον έρωτα και την ποιότητα της σχέσης των δύο εραστών. Ο έρωτάς τους ήταν δυνατός, δημιουργικός, ανεξέλεγκτος, και αυτό το έδειξε ο σκηνοθέτης. Δεν υπήρχε αυτό που έχουμε συνηθίσει στα αυτοκρατορικά δώματα, έρωτας που υπηρετεί πάθη, ή ανία, ή εξουσία. Ήταν αυτοί και το όραμα τους για ένα κόσμο διαφορετικό. Στάθηκε στην αγάπη τους και την πρόβαλε ο σκηνοθέτης. Ανεξάρτητα αν ήταν έτσι, αυτός θα μπορούσε να κάνει ένα ρομάντζο. Δεν το έκανε. Δεν έκανε μία ταινία εποχής με λίγο έρωτα. 
Κατέθεσε άποψη.
    
Σκηνοθέτης: Nikolaj Arcel

Σενάριο: Rasmus Heisterberg, Nikolaj Arcel

Ηθοποιοί:  Mads Mikkelsen, Alicia Vikander, Mikkel Boe Folsgaard, Trine Dyrholm, David Dencik

Η ζωή του Πι (The Life of Pi) - 2012

Τον Ang Lee τον γνώρισα με το The Wedding Banquet, χαλάρωσα αναγνωρίζοντας εθνικές οικογενειακές ομοιότητες με το Eat drink Man Woman. Τον καλωσορίσαμε στο Hollywood με το Sense & Sensibility.Τον βραβεύσαμε με το Crouching Tiger, Hidden Dragon και το Brokeback Mountain.
Με προβλημάτισε με το Life of Pi. Πρόκειται για την επιβίωση ενός νεαρού άνδρα που μετά από ένα ναυάγιο μεταμορφώνεται σε επικό ταξίδι περιπέτειας κι ανακάλυψης. Ενώ προσπαθεί να επιβιώσει, αναπτύσσει μία απρόσμενη σχέση με έναν άλλο επιβιώσαντα του ναυαγίου, μία άγρια τίγρη της Βεγγάλης.
Ο Ang Lee είχε κι έχει αγωνία για την διαφορετικότητα, την σύγκρουση του παλιού με το νέο. Η νέα του δουλειά, κραυγή για την αγωνία του ανθρώπου προς επιβίωση, την πλανητική του ερημιά, την αδιευθέτητη σχέση του με το περιβάλλον, την αλαζονεία της υπεροχής του είδους του, η σχέση και συνύπαρξη του με τα άλλα ζώα, η αιώνια μάχη του με τα άλλα θηρία της ζωής και των εκφάνσεων της. Ελπίδα η αναζήτηση του Θεού, η παράλληλη λατρεία άλλων Θεών, ανάμεσα τους ανέλπιδος ο άνθρωπος. Σωτηρία ο σεβασμός του άλλου, του δίπλα, είτε είναι θηρίο, ανεξέλεγκτη δύναμη, καιρικό φαινόμενο, διαφορετική συνθήκη. Ο φόβος, άγριο θηρίο κι αυτό, όπως και τα προαναφερόμενα.
Υπάρχει ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στον άνθρωπο και το ζώο; Υπάρχει ακατανίκητο και για τους δύο, το ένστικτο επιβίωσης. Πότε επικρατεί και ποιες οι δυνάμεις καταστολής ή ελέγχου;
Η πίστη; Η αγάπη; Η ανικανότητα; Ο πανικός; Η επικράτηση του ισχυρότερου; Ο σεβασμός; Η αλληλεγγύη; Η νομοτέλεια της ζωής;
Μετέφερε στην οθόνη το βιβλίο με τον ομώνυμο τίτλο του Yann Martel και κατόρθωσε να πει, μάλλον υιοθέτησε, ανέδειξε ό,τι αυτός έγραψε. Το έκανε καλά.
3D Animation, νέες τεχνολογίες στην υπηρεσία του, στην υπηρεσία του κινηματογράφου.
Στην ουσία δημιούργησε μα ταινία με δύο πρωταγωνιστές. Ο ένας πραγματικός κι ο άλλος δημιούργημα της τεχνολογίας. Το πέτυχε. Πέτυχε να τους παρακολουθούμε, χωρίς να είμαστε σε θέση να ξεχωρίσουμε το φανταστικό μέσα στον ήδη φανταστικό κόσμο, αυτόν του σινεμά.
Επεδίωξε την καλλιτεχνική διάσταση της τεχνολογίας, δημιούργησε μοναδικά πλάνα μέσω των οποίων υμνεί την φύση. Με τον παραδοσιακό τρόπο, αυτόν που γνωρίζουμε καλά, δημιούργησε τον πρόλογο. Ζώα και η ομορφιά τους, ο ζωολογικός κήπος, η παιδική ηλικία και το υπόβαθρο των πρωταγωνιστών. Μαζί στην ευτυχία, μαζί στον κίνδυνο. Αρχή και τέλος. Pi και Richard Parker, ο τίγρης.
Δεν ξέρω γιατί διαμαρτυρήθηκαν οι εργαζόμενοι στα οπτικά και άλλα εφέ κατά την διάρκεια της απονομής των Oscars. Λέχθηκε για την μη όπως έπρεπε προβολή τους κι αναγνώριση του κόπου και τέχνης των γνώσεων τους. Μα ο καθένας από εμάς αφήνοντας την αίθουσα προβολής και άφωνος και έκπληκτος έμεινε. Ευθύς τρέξαμε να αναζητήσουμε τον/τους αρχιτέκτονα/ες της μαγείας, δίνοντάς τους ισοϋψή θέση με τον σκηνοθέτη.
Πολλά τα θέματα που έπρεπε να διαχειρισθεί ο σκηνοθέτης. Μερικές στιγμές έφθασε και σε απλοϊκή αφαίρεση. Αναρωτιέμαι αν ήταν επιλογή, ως άνοιγμα προς ευρύτερο κοινό, ένα εύπεπτο μήνυμα ή αδυναμία σεναρίου και σκηνοθεσίας.
Σε ότι αφορά την ερμηνεία των ηθοποιών καλή. Ερμηνείες, που η εκφραστικότητα και ο λυρισμός τους επιβάλλουν την συγκίνηση, κι εμείς συμπάσχουμε. Ίσως αυτή η συγκίνηση, η μελοδραματικότητα να προκάλεσαν την όποια αρνητικότητα.

Σκηνοθέτης                       Ang Lee
Σενάριο                             David Magee
Βιβλίο                               Yann Martel

Κινηματογραφία                Claudio Miranda

Ηθοποιοί:    
Gautam Belur,
Rafe Spall,
Tabu, 
Adil Hussain,
Gerald Departieu,
Irfan Khan,
Suraj Sharma 
Ayush Tandon


Μουσική                           Michael Danna

Οπτικά Εφέ                       Bill Westenhofer
                                        Guillaume Rocheron                                                
                                        Eric De Boer
                                        Donald Elliott